Een kachel die slecht brandt, veel rook geeft of waarvan het glas snel zwart wordt, heeft vaak niet meteen een technisch probleem. Meestal ligt het aan het hout. Brandhout voor houtkachel kiezen begint daarom niet bij de vraag hoeveel kuub u nodig hebt, maar bij de kwaliteit, droogte en maat van de blokken. Met goed hout stookt u rustiger, schoner en met meer warmte uit iedere lading.
Brandhout voor houtkachel kiezen: begin bij droog hout
De belangrijkste eigenschap van goed brandhout is het vochtpercentage. Hout dat nog te nat is, moet in de kachel eerst drogen voordat het echt warmte afgeeft. Daar gaat veel energie verloren. U merkt dat aan een sissend geluid, veel rook, een mat vuur en aanslag op het ruitje en in het rookkanaal.
Voor een houtkachel is brandhout met een vochtpercentage onder de 20 procent een goede richtlijn. Ovengedroogd hout zit daar normaal gesproken ruim onder en is direct geschikt om te stoken. Natuurlijk gedroogd hout kan ook prima zijn, mits het lang genoeg, goed gezaagd en gekloofd onder een afdak heeft gelegen. Een dik, vers gekloofd blok droogt niet zomaar in een paar maanden uit.
Twijfelt u aan hout dat al bij u ligt? Sla eens twee blokken tegen elkaar. Droog hout klinkt helder, terwijl vochtig hout doffer klinkt. Een vochtmeter geeft meer zekerheid. Meet dan niet aan de buitenkant, maar kloof een blok en meet op het verse vlak in het midden. De buitenzijde kan droog aanvoelen terwijl de kern nog te vochtig is.
Welke houtsoort past bij uw manier van stoken?
Niet iedere houtsoort gedraagt zich hetzelfde. Hardhout brandt over het algemeen langer en rustiger. Zachthout vat sneller vlam, maar brandt ook sneller op. Welke keuze het beste is, hangt af van uw kachel, hoe vaak u stookt en of u vooral snel warmte of een lang, gelijkmatig vuur wilt.
Eikenhout is een bekende hardhoutsoort. Het geeft een rustig vuur en houdt lang gloed vast. Wel vraagt eiken om een goed heet vuur, zeker bij het aansteken. Beukenhout brandt eveneens mooi en gelijkmatig en is geliefd als u langere tijd warmte wilt houden. Essen is makkelijk aan te steken, brandt prettig en geeft een goed vlambeeld. Berk brandt vlotter en is handig voor het opstarten van het vuur, maar is doorgaans eerder opgebrand dan de zwaardere hardhoutsoorten.
Een mix van houtsoorten is in veel huishoudens praktisch. Gebruik bijvoorbeeld kleinere, makkelijker brandende blokken voor het aanmaken en leg daarna zwaardere blokken bij voor een rustige warmte. Het gaat niet om één houtsoort die altijd de beste is. Goed droog, passend gekloofd hout wint het altijd van een mooie houtsoort die nog te vochtig is.
Hardhout of zachthout?
Voor een avondje stoken in een goed geïsoleerde woning kan zachter hout prima voldoen, zeker als u snel warmte wilt. Stookt u regelmatig en wilt u minder vaak bijvullen, dan ligt hardhout meer voor de hand. Ook de grootte van uw vuurhaard speelt mee. In een compacte kachel zijn kleinere blokken vaak handiger dan zware, forse stukken die maar net passen.
Let ook op waar het hout vandaan komt en hoe het is verwerkt. Net gezaagde stammen zijn geen brandklaar kachelhout. Hout moet op lengte zijn gezaagd, gekloofd en goed gedroogd. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar juist daar zit in de praktijk het verschil tussen lekker stoken en telkens opnieuw met het vuur bezig zijn.
Kies het juiste blokformaat
Een blok dat te lang is voor de kachel, is lastig te stapelen en belemmert de luchttoevoer. Te dikke blokken kunnen in een kleine kachel moeilijk op gang komen. Meet daarom eerst de breedte en diepte van de vuurhaard. Houd ruimte over rondom het hout, zodat de lucht goed langs de blokken kan stromen.
Voor veel houtkachels werken blokken van ongeveer 25 tot 30 centimeter prettig, maar uw eigen kachel is leidend. Een grotere vrijstaande kachel kan vaak langere blokken hebben. Voor een kleinere woonkamerkachel zijn kortere en wat fijner gekloofde blokken meestal praktischer.
Vraag bij de levering niet alleen naar de lengte, maar ook naar de kloofmaat. Een gemengde partij met dunne en wat dikkere blokken geeft u meer speelruimte. Dunne blokken gebruikt u om het vuur op te bouwen. Dikkere blokken legt u pas op wanneer er een stevig bed van gloed ligt. Zo voorkomt u dat u een groot blok op een zwak vuur legt en het vuur smoort.
Let op de hoeveelheid: los gestort of gestapeld
Bij brandhout wordt de hoeveelheid op verschillende manieren aangeduid. Los gestort hout bevat meer lucht tussen de blokken dan netjes gestapeld hout. Daardoor is een los gestorte kuub niet hetzelfde als een strak opgestapelde kuub. Als u uw voorraad wilt inschatten, is het goed om vooraf te weten hoe het hout wordt aangeboden.
Kijk daarnaast eerlijk naar uw stookgedrag. Wie alleen in het weekend een paar uur de kachel aansteekt, heeft een heel andere voorraad nodig dan iemand die de kachel de hele winter als belangrijke warmtebron gebruikt. Reken liever niet te krap. Hout dat goed ligt opgeslagen, blijft bruikbaar. Op een koude winteravond wilt u niet ontdekken dat de houtopslag al leeg is.
Goed brandhout blijft alleen goed bij juiste opslag
Ook droog geleverd hout kan weer vocht opnemen als het verkeerd wordt opgeslagen. Leg het daarom niet rechtstreeks op de grond. Gebruik bijvoorbeeld pallets, balken of een houtrek, zodat lucht ook onder de voorraad kan komen. Een droge ondergrond voorkomt dat de onderste laag vochtig wordt en sneller gaat schimmelen.
Dek de bovenzijde af tegen regen en sneeuw, maar sluit de zijkanten niet helemaal dicht. Brandhout heeft ventilatie nodig. Een volledig afgesloten schuur of een strak ingepakte stapel houdt vocht juist vast. Een afdak met open zijkanten werkt in de meeste gevallen het beste.
Zet de houtvoorraad bij voorkeur op een plek waar zon en wind er deels bij kunnen. Tegen een buitenmuur kan prima, zolang er wat ruimte tussen hout en muur blijft. Haal niet de hele wintervoorraad naar binnen. Een klein mandje of rek naast de kachel is genoeg voor een dag of twee. Zo blijft uw woning netjes en beperkt u stof, beestjes en houtresten binnen.
Zo steekt u schoon en rustig aan
Goed hout heeft nog steeds een goede manier van aansteken nodig. Veel mensen bouwen het vuur van onderaf op met grote blokken onderin. Dat werkt, maar zorgt vaak voor een rokerige start. De Zwitserse methode, waarbij u de grotere blokken onder legt en het aanmaakhout bovenop, geeft vaak sneller een schoon vuur.
Leg onderin twee of drie passende blokken met wat ruimte ertussen. Daarop komen kleinere stukken aanmaakhout en een aanmaakblokje. Steek de bovenkant aan en laat de luchttoevoer tijdens het opstarten goed openstaan. Wanneer de vlammen stevig branden en het rookkanaal warm is, kunt u de luchttoevoer stap voor stap aanpassen volgens de handleiding van uw kachel.
Voeg pas hout toe wanneer er voldoende gloed ligt. Leg niet te veel blokken tegelijk bij en knijp de luchttoevoer niet direct dicht. Een vuur heeft zuurstof nodig om volledig te verbranden. Smeulen lijkt misschien zuinig, maar levert juist meer rook, roet en vervuiling op. Een helder, levendig vuur met droog hout is wat u wilt zien.
Veelgemaakte fouten bij brandhout voor de houtkachel kiezen
De eerste fout is hout kopen op uiterlijk alleen. Mooie, dikke blokken zeggen niets over de droogte. De tweede fout is vers hout als brandhout gebruiken omdat het al wel gekloofd is. Dat hout is prima om verder te laten drogen, maar nog niet voor direct in de kachel.
Ook het mengen van afvalhout met gewoon brandhout is geen goed idee. Geverfd, gelakt, geïmpregneerd of verlijmd hout hoort niet in een houtkachel. Daarbij komen stoffen vrij die u niet in huis, in uw rookkanaal of in de buitenlucht wilt hebben. Gebruik uitsluitend schoon, onbehandeld haardhout.
Ten slotte: probeer een houtkachel niet te gebruiken als afvalverbrander. Karton, papier en kleine resten kunnen hooguit helpen bij het aansteken als ze daarvoor geschikt zijn, maar horen niet de basis van uw vuur te vormen. Goed aanmaakhout, een degelijk aanmaakblokje en droog brandhout geven een veel rustiger resultaat.
Wie het brandhout op tijd regelt en droog onder dak bewaart, maakt het zichzelf in het stookseizoen een stuk makkelijker. Een passende partij hout, netjes op maat en klaar voor gebruik, zorgt ervoor dat u de kachel aansteekt wanneer u daar zin in hebt – niet wanneer het hout eindelijk mee wil werken.
